تاریخچه‌ی ورود چای از چین به ایران

خرداد 17, 1404
By zhouyaoc

آیا می‌دانستید چای ابتدا از کشور چین وارد ایران شده است؟ بر اساس تاریخچه‌ی ورود چای از چین به ایران، حدود ۵۰۰۰ سال پیش چای از طریق جاده ابریشم به ایران رسید.

در زمان سلسله صفویه، یعنی قرن هفدهم میلادی، چای کم‌کم وارد ایران شد، اما هنوز به نوشیدنی محبوب و رایج تبدیل نشده بود. مردم ایران آن زمان بیشتر نوشیدنی‌های سنتی مانند قهوه و شربت‌های محلی را مصرف می‌کردند. با این حال، از قرن نوزدهم میلادی، کشت چای در ایران به‌ویژه در شمال کشور به شکل گسترده‌ای آغاز شد.

چای در سال‌های دور به عنوان نوشیدنی‌ای لوکس شناخته می‌شد و اغلب توسط ثروتمندان به عنوان هدیه رد و بدل می‌شد. اولین بار بذر چای از چین به ایران و به ویژه شهر لاهیجان آورده شد و در آنجا کشت گردید. پس از آن، چای به تدریج به سایر شهرهای استان گیلان و مازندران نیز راه پیدا کرد.

نکته جالب توجه در تاریخچه‌ی ورود چای از چین به ایران، شباهت کلمه «چای» در زبان گیلکی شمال ایران به تلفظ چینی «茶 (chá)» است. این موضوع نشان‌دهنده ریشه مشترک و ارتباط فرهنگی عمیق بین ایران و چین در زمینه چای است.

در برخی منابع تاریخی آمده است که در دوران صفویه، چین صادرات بذر چای را ممنوع کرده بود و شاید بذر چای به صورت غیرمستقیم از طریق هند وارد ایران شده باشد. همچنین، حاج محمد میرزا کاشف‌السلطنه که به «پدر چای ایران» مشهور است، نقش مهمی در وارد کردن بذرهای چای به ایران داشت. بازرگانان مسیر جاده ابریشم نیز در انتقال این محصول ارزشمند نقش ایفا کردند. در ادامه با آکادمی چینی جویائو همراه باشید تا به بررسی بیشتر این موضوع بپردازیم.

انواع چای‌های چینی در تاریخچه‌ی ورود چای به ایران

در کنار چای سیاه و سبز که رایج‌ترین نوع چای‌ها هستند، انواع متنوعی از چای چینی وجود دارد که برخی از آن‌ها به ایران نیز راه پیدا کردند، از جمله:

چای سبز (绿茶 – Lǜchá)
چای قرمز یا سیاه (红茶 – Hóngchá)
چای سفید (白茶 – Báichá)
چای گل مانند چای گل یاسمن (茉莉花茶 – Mòlìhuāchá)
چای اولونگ (乌龙茶 – Wūlóngchá)، که به چای اژدهای سیاه معروف است و دلیل نامگذاری آن تضاد رنگ برگ‌های نیمه تخمیر شده است.

افسانه‌ها و داستان‌های چای اولونگ در چین

چای اولونگ، یکی از لوکس‌ترین انواع چای چینی است که داستان‌های مختلفی در مورد کشف و نامگذاری آن وجود دارد؛ از جمله کشف تصادفی روش نیمه تخمیر توسط یک کشاورز چای‌کار به نام اولونگ و شباهت برگ‌های فرآوری شده به فلس‌های اژدها.

جمع‌بندی:

با بررسی دقیق تاریخچه‌ی ورود چای از چین به ایران مشخص می‌شود که این نوشیدنی پرطرفدار، ابتدا به عنوان کالایی لوکس و گران‌بها وارد ایران شد و سپس با تلاش‌های مختلف کشت آن در شمال ایران توسعه یافت. این تاریخچه‌ی غنی و پیچیده نشان از پیوندهای فرهنگی و اقتصادی دیرینه ایران و چین دارد.

برای تحقیقات و منبع‌یابی دقیق‌تر درباره چای و سایر موضوعات مرتبط با فرهنگ و تاریخ چین، آکادمی چینی جویائو (Zhouyao Academy) یکی از معتبرترین مراکز است که به صورت تخصصی در زمینه ترجمه و منبع یابی در چین فعالیت می‌کند. این آکادمی می‌تواند کمک بزرگی برای دسترسی به منابع دست اول و علمی چینی باشد و نقش مهمی در ارتقاء دانش پژوهشگران ایرانی درباره تاریخچه‌ی چای و دیگر موضوعات چین ایفا کند.

نویسنده: مرضیه سادات لاله زار (周窈)

پست های مرتبط